Ücretsiz Eğitimler›Modül 2: Bütçe ve Birikim›Akıllı Harcama

Akıllı Harcama: Fayda, Maliyet ve Emek Karşılığı

Aynı parayla bambaşka şeyler alınabilir. Akıllı harcama, mümkün olduğunca az harcamak değil, harcadığınız her liradan en yüksek faydayı almaktır. Bunun için harcamadan önce kısa bir hesap yapmak çoğu zaman yeterlidir.

Fayda ve maliyet: Her harcamanın iki yüzü

Her harcama bir tercihtir. Dışarıda yemek yemek mi, evde yapmak mı? Yeni telefon mu, eskisiyle idare mi? Bu tercihleri yönlendiren şey faydadır, yani bir harcamadan elde ettiğiniz tatmin ya da mutluluk.

Herkes faydasını en yüksek tutmak ister. Ama kaynaklar sınırlıdır. Bu yüzden akıllı harcamanın özü basittir. Bir şeye para vermeden önce, elde edeceğiniz faydanın ödeyeceğiniz maliyetten yüksek olup olmadığını tartmak.

Faydayı rakama dökmek her zaman kolay değildir. İşte tam burada birkaç pratik yöntem devreye girer.

Bir harcamayı değerlendirmenin dört yolu

1. Emek karşılığını düşünün. Bir ürünün fiyatını TL olarak değil, o parayı kazanmak için kaç saat çalışmanız gerektiği olarak düşünün. Lüks bir akşam yemeği 10 saatlik emeğinize mal oluyorsa, o yemek için 10 saat çalışmaya değer mi diye sorun.

2. Kullanım başına maliyeti hesaplayın. Bir ürünü ne kadar kullanacağınızı tahmin edin ve fiyatı bu sayıya bölün. Üç yıl (yaklaşık 1.000 gün) kullanacağınız bir telefonun günlük maliyeti, fiyatının 1.000'e bölünmesiyle bulunur. Pahalı görünen bir ürün, uzun süre kullanılacaksa aslında ucuz olabilir.

3. Alternatif maliyeti unutmayın. Her harcama, o parayla yapabileceğiniz başka şeylerden vazgeçmektir. Lüks bir tatile giden para, belki daha öncelikli bir ihtiyaçtan ya da birikiminizden eksilir. Modül 1'de gördüğümüz bu kavram, günlük harcamalarda da geçerlidir.

4. Gelecekteki hedeflerinizi düşünün. Bugünkü gereksiz bir harcama, gelecekte ev almak ya da birikim yapmak gibi hedeflerinizi zorlaştırabilir. Harcamadan önce şunu sorun: Bu, beni hedefime yaklaştırıyor mu, uzaklaştırıyor mu?

İlk iki yöntemi kendiniz deneyin

Aşağıdaki araçta bir ürünün fiyatını, aylık maaşınızı ve onu kaç gün kullanacağınızı girin. Bu harcamanın size kaç saatlik emeğe ve kaç liralık günlük maliyete mal olduğunu görün.

Aynı ürün, az kullanılırsa günlük maliyeti yüksek, çok kullanılırsa düşük olur. Ve her fiyatın arkasında saatlerce emek vardır. Bu iki bakış açısı, bir harcamanın gerçekten değip değmediğini görmenizi kolaylaştırır.

Dürtüsel alışverişten korunmak

En iyi yöntemler bile ani ve duygusal kararlar karşısında işe yaramaz. Birkaç basit alışkanlık sizi gereksiz harcamalardan korur:

• 24 saat kuralı. Bir şeyi almadan önce 24 saat bekleyin. Bu süre, gerçek ihtiyaç ile anlık istek arasındaki farkı netleştirir.
• Listeyle alışveriş. Markete listeyle ve tok karnına gidin. Açken yapılan alışveriş, sepete gereksiz ürünler ekler.
• Alışveriş bir terapi değildir. Üzgün ya da stresliyken yapılan alışveriş çoğu zaman pişmanlıkla biter. O an harcamak yerine biriktirmenin vereceği uzun vadeli rahatlığı düşünün.
• Beklenmedik geliri akıllıca kullanın. Beklenmedik bir para (ikramiye, hediye) geldiğinde onu hemen harcamak yerine acil durum fonunuza ya da hedeflerinize aktarın.

Özetle

• Akıllı harcama, az harcamak değil, her liradan en yüksek faydayı almaktır.
• Bir harcamayı emek karşılığı, kullanım başına maliyet, alternatif maliyet ve gelecek hedefleri açısından değerlendirin.
• 24 saat kuralı, listeyle alışveriş ve duygusal alışverişten kaçınmak sizi dürtüsel harcamalardan korur.