Ücretsiz Eğitimler›Modül 4: Yatırımın Temelleri›Emeklilik Sistemi ve Erken Emeklilik

Emeklilik Sistemi ve Erken Emeklilik

Çoğu insan, bir gün devletin kendisine rahat bir emeklilik sağlayacağını varsayarak çalışır. Gerçek çoğu zaman bu beklentiyi karşılamaz. Bu derste önce emeklilik sisteminin gerçeğine açıkça bakacak, sonra kendi finansal bağımsızlığınızı nasıl kurabileceğinizi bir hesaplayıcıyla ele alacağız.

Emeklilik sisteminin gerçeği

Devlet emeklilik sistemleri büyük ölçüde "dağıtım esası" denilen bir mantıkla çalışır, İngilizcede buna "pay-as-you-go" denir. İşleyişi basittir: Siz her ay maaşınızdan sosyal sigorta primi ödersiniz, işvereniniz de sizin adınıza bir kısmını öder. Ama bu para sizin adınıza bir hesapta birikmez. Doğrudan, o an emekli olan kişilere maaş olarak dağıtılır.

Yani aslında kendinize ait bir kumbaranız yoktur. Bugün ödediğiniz primler bugünün emeklilerine gider, siz emekli olduğunuzda da maaşınızı o günün çalışanları ödeyecektir. Sistem, sürekli akış hâlinde bir havuz gibidir: Bir taraftan çalışanlar para koyar, diğer taraftan emekliler para çeker. Bu düzenin sürmesi için havuza giren paranın, çıkan paraya yetmesi gerekir. Sorun da tam burada başlar. Bu yapının birkaç temel zayıflığı vardır:

• Nüfus yaşlanıyor: Her emekliye düşen çalışan sayısı zamanla azalıyor. Bu, sistemin üzerindeki yükü sürekli artırır ve sürdürülebilirliğini zorlar.
• İnsanlar daha uzun yaşıyor: Tıbbın her gün ilerlemesiyle insan ömrü uzuyor. Bu da emeklilerin sistemden daha uzun süre maaş almasına yol açıyor.
• Emeklilik yaşı artmak zorunda: Sistem, mevcut emeklilere ödeme yapabilmek için ya ödediği tutarı kısmak ya da emeklilik yaşını yükseltmek zorunda kalır. Aksi hâlde batma riski yüksektir. Çoğu zaman yavaş yavaş maaşlar düşürülürken yavaş yavaş emeklilik yaşı artırılır.
• Emeklilik maaşı, çalışan maaşından azdır: Emekli maaşı genellikle çalışırkenki gelirinizin çok altındadır. Yaşam standardınız emeklilikte ciddi biçimde düşebilir.

Bunun anlamı nettir: Yalnızca devlet emekliliğine güvenmek risklidir. 30-40 yıl çalışıp, yetersiz bir maaşla emekli olmak gerçek bir ihtimaldir. Sistem işe yaramaz değildir, ama tek başına size yeterli bir emeklilik vaat etmez. Bu yüzden geleceğinizi kendi elinize almanız, kendi birikiminizi kurmanız gerekir.

KKTC'ye özel bir ayrım: Yukarıda anlatılan dağıtım sistemi, devletin ödediği aylık emekli maaşı (Sosyal Sigortalar) içindir. KKTC'de bir de İhtiyat Sandığı vardır, o ise fonlama esaslıdır ve sizin adınıza birikir. Ancak bu birikim genellikle toplu bir ödeme biçimindedir ve tek başına uzun bir emekliliği rahatça karşılamaya çoğu zaman yetmez. Sonuç değişmez: Kendi yatırım birikiminizi kurmanız gerekir.

Çözüm: Finansal bağımsızlık

Finansal bağımsızlık, yatırımlarınızın ürettiği pasif gelirin giderlerinizi karşılayacak düzeye gelmesidir. O noktada çalışmak bir zorunluluk olmaktan çıkar, çünkü artık paranız sizin için çalışır. Buna ne zaman ulaşacağınızı dört şey belirler: Mevcut birikiminiz, tasarruf oranınız, yatırım getiriniz ve hedef büyüklüğünüz.

Hedef büyüklüğü, giderlerinize ve sürdürülebilir bir çekim oranına bağlıdır. Çekim oranı, emekli olduktan sonra her yıl birikiminizden geçiminiz için çektiğiniz paranın yüzdesidir. Düşük bir oran paranızın çok uzun süre, hatta süresiz dayanmasını hedefler, yüksek bir oran ise daha küçük bir birikimle emekli olmanızı sağlar ama paranızın tükenme riskini artırır. Yaygın bir kural, birikiminizin yılda yaklaşık %4'ünü çekerek anaparayı büyük ölçüde korumaktır. Bu kural, düşük enflasyonlu ortamlar ve dolar bazlı uzun vadeli getiriler için geliştirilmiştir, bu yüzden örneği dolar üzerinden verelim. %4 çekim, kabaca yıllık giderinizin 25 katı kadar bir birikime ihtiyacınız olduğu anlamına gelir. Örneğin yıllık gideriniz 24.000 dolar ise, hedefiniz yaklaşık 600.000 dolar olur.

Erken emeklilik hesaplayıcısı

Aşağıya aylık gelirinizi, giderinizi, mevcut birikiminizi, emeklilikte almak istediğiniz aylık maaşı ve beklediğiniz yıllık reel getiriyi girin. Kaç yılda ve ne kadar birikimle emekli olabileceğinizi görün.

Finansal bağımsızlık yolculuğu

Hesaplayıcıyla oynadığınızda hangi değişkenin en çok fark yarattığını fark edeceksiniz. Birkaç ilke öne çıkar:

• Mevcut birikiminiz başlangıç noktanızdır: Sıfırdan başlamaktansa biraz birikmiş bir parayla yola çıkmak sizi öne taşır, çünkü o birikim ilk günden getiri üretmeye başlar.
• Tasarruf oranı en güçlü kaldıraçtır: Ne kadar çok biriktirirseniz hedefe o kadar hızlı ulaşırsınız. Üstelik daha az harcamak, hedef birikiminizi de küçültür, yani çift yönlü etki yaratır.
• Erken başlayın: Bileşik getiri zamanla çalışır. Yıllar, en büyük müttefikinizdir.
• Giderlerinizi makul tutun: Hedefiniz giderlerinize bağlı olduğundan, mütevazı bir yaşam hem daha küçük bir hedef hem de daha yüksek bir tasarruf oranı demektir.

Özetle

• Devlet emeklilik sistemi dağıtım esasına dayanır ve nüfus yaşlanması, enflasyon ve düşük maaş ikamesi nedeniyle tek başına rahat bir emeklilik vaat etmez.
• Finansal bağımsızlık, yatırımlarınızın pasif gelirinin giderlerinizi karşıladığı noktadır. Yaygın bir hedef, yıllık giderinizin yaklaşık 25 katı, yani aylık giderinizin 300 katı kadar bir birikimdir (%4 kuralı).
• En güçlü kaldıraç tasarruf oranınızdır. Erken başlamak ve giderleri makul tutmak, hedefe ulaşma sürenizi ciddi biçimde kısaltır.