Önceki derste riskin yatırımdan ayrılmadığını gördük. Bu derste riski yönetmenin pratikteki iki temel aracını ele alıyoruz: Çeşitlendirme, riski farklı varlıklara dağıtmaktır. Likidite ise paranıza ihtiyaç duyduğunuzda ona ne kadar kolay ulaşabildiğinizdir. İkisi birlikte sağlıklı bir portföyün temelini kurar.
Bu derste ne öğreneceksiniz
Çeşitlendirmenin riski nasıl azalttığını (aşağıdaki araçla) ve sınırlarını
Likiditenin ne olduğunu ve hangi varlıkların daha likit olduğunu
Acil ihtiyaçlarınız için neden likit kalmanız gerektiğini
Çeşitlendirme nedir?
Çeşitlendirme, tüm paranızı tek bir varlığa bağlamak yerine farklı varlıklara yaymaktır. Halk arasındaki karşılığı bilinir: Bütün yumurtaları tek sepete koymamak. Tek bir varlık kötü gittiğinde, bu kötü gidişin tüm portföyünüzü sürüklememesi için riski dağıtırsınız.
Çeşitlendirme işe yarar, çünkü farklı varlıklar her zaman aynı yönde hareket etmez. Biri değer kaybederken bir diğeri yerinde durabilir ya da değer kazanabilir. Böylece toplam sonucunuz daha dengeli olur.
Tek bir kötü olayın etkisini görün
Aşağıdaki araçta portföyünüzü kaç varlığa eşit dağıttığınızı ve bu varlıklardan birinin ne kadar düştüğünü ayarlayın. Aynı düşüşün toplam portföyünüze etkisinin nasıl değiştiğini görün.
Çeşitlendirme etkisi
Bir varlık çakıldığında, portföyü kaç parçaya dağıttığınız sonucu belirler.
Portföydeki varlık sayısı4 varlık
Bir varlığın düşüşü%50
Her parça eşit ağırlıkta bir varlığı temsil eder. Amber olan, düşen varlıktır.
Tek varlığa yığsaydınız
–
Dağıtınca, portföye toplam etki
–
Bu araç, yalnızca bir varlığın düştüğü, diğerlerinin yerinde durduğu basit bir senaryoyu gösterir. Gerçekte varlıklar farklı yönlerde hareket eder, bu da çeşitlendirmenin etkisini güçlendirir.
Çeşitlendirmenin sınırı
Çeşitlendirme güçlü bir araçtır, ama her şeyi çözmez. İki sınırını bilin:
Piyasanın tamamı düşerse koruma sınırlıdır. Çeşitlendirme tek bir şirketin ya da sektörün kötü gitmesine karşı korur. Ama tüm piyasa birlikte düştüğünde (buna sistematik risk denir) çeşitlendirme sizi tam koruyamaz.
Aşırıya kaçmak fayda getirmez. Çok sayıda varlığa dağılmak bir noktadan sonra ek koruma sağlamaz, yalnızca takibi zorlaştırır. Önemli olan sayı değil, gerçekten farklı ve kaliteli varlıklara yayılmaktır.
Likidite nedir?
Likidite, bir varlığı ne kadar hızlı ve değer kaybetmeden nakde çevirebildiğinizdir. Nakit en likit varlıktır, çünkü zaten paradır. Bir gayrimenkul ise az likittir: Satması haftalar, hatta aylar alabilir ve acele satışta değerinin altında elden çıkarmak zorunda kalabilirsiniz.
↑ Daha likit (kolay nakde çevrilir)
Nakit
Anında harcanabilir, en likit varlık.
Vadesiz ve vadeli mevduat
Hızlı çevrilir, vadeli hesabı erken bozmak getiriden olmaya yol açabilir.
Likit DİBS ve likit hisse senetleri
Aktif işlem gören devlet borçlanma senetleri ve büyük şirket hisseleri, işlem saatlerinde hızlı ve makul fiyatla nakde çevrilir.
Alt pazar hisseleri ve özel sektör tahvilleri
İşlem hacmi düşük hisseler ve şirket tahvilleri daha yavaş satılır, fiyatı daha çok dalgalanabilir.
Gayrimenkul
Satışı uzun sürer, hızlı satışta değer kaybı olur.
Sanat ve koleksiyon
Alıcı bulmak zaman alır, fiyatı belirsizdir.
↓ Daha az likit (nakde çevirmek zaman ya da değer kaybı gerektirir)
Likidite neden önemli?
Yüksek getirili yatırımlar çoğu zaman daha az likittir. Bu kötü bir şey değildir, ama bir dengeyi gerektirir: Acil bir ihtiyaç çıktığında nakde hızlı ulaşamazsanız, ya zarara satmak ya da borçlanmak zorunda kalabilirsiniz.
Bu yüzden iki ilke önemlidir: Acil durum fonunuzu her zaman likit tutun, ve az likit yatırımlara yalnızca yakın gelecekte ihtiyaç duymayacağınız parayı koyun.
Özetle
Çeşitlendirme, riski farklı varlıklara dağıtarak tek bir kötü olayın etkisini azaltır, ama tüm piyasa düşerse koruması sınırlıdır.
Likidite, bir varlığı hızlı ve değer kaybetmeden nakde çevirebilme kolaylığıdır. Nakit en likit, gayrimenkul ve koleksiyon en az likit varlıklardandır.
Acil durum fonunuzu likit tutun, az likit yatırımlara sadece uzun vadeli parayı ayırın.
Mini test
Üç kısa soru, cevabınıza anında geri bildirim alırsınız.
1. Çeşitlendirmenin temel amacı nedir?
2. Çeşitlendirme aşağıdakilerden hangisine karşı tam koruma sağlamaz?
3. Likiditesi en yüksek varlık aşağıdakilerden hangisidir?