Her yatırımın iki yüzü vardır: Kazanma ihtimali ve kaybetme ihtimali. Bu ikisi birbirinden ayrılmaz. Yüksek getiri arayan, kaçınılmaz olarak daha fazla risk üstlenir. Bu derste riskin ne olduğunu, getiriyle nasıl bir denge içinde olduğunu ve ne kadar risk almanız gerektiğini ele alıyoruz.
Bu derste ne öğreneceksiniz
Yatırımda riskin ne anlama geldiğini
Risk ile getirinin neden birlikte hareket ettiğini (aşağıdaki yelpazeyle)
Başlıca risk türlerini ve ne kadar risk almanız gerektiğini
Risk nedir?
Yatırımda risk, getirinin belirsizliğidir. Yani sonucun beklediğinizden farklı çıkma, hatta paranızın bir kısmını kaybetme olasılığıdır. Düşük riskli bir yatırımın sonucu büyük ölçüde öngörülebilirken, yüksek riskli bir yatırımın sonucu çok daha geniş bir aralıkta dalgalanır.
Risk her zaman kötü bir şey değildir. Üstlenilen riskin karşılığında daha yüksek getiri beklentisi gelir. Önemli olan, ne kadar riske maruz kaldığınızı bilerek hareket etmektir.
Risk ile getiri birlikte hareket eder
Finansta değişmez bir ilke vardır: Risksiz yüksek getiri yoktur. Bir yatırımın getiri potansiyeli arttıkça, kayıp riski ve değer dalgalanması da artar. Aşağıdaki yelpazede risk düzeyini değiştirin, iki çubuğun nasıl birlikte büyüdüğünü görün.
Risk ve getiri yelpazesi
Risk düzeyini artırdığınızda getiri potansiyeli kadar kayıp riski de büyür.
Risk düzeyiOrta-düşük
Getiri potansiyeli
Kayıp riski ve dalgalanma
Bu düzeyde tipik varlık örnekleri
–
Varlık örnekleri ve risk düzeyleri genel ve temsilîdir, yatırım tavsiyesi değildir. Aynı varlık türü içinde bile risk büyük ölçüde değişebilir.
Başlıca risk türleri
Risk tek bir şey değildir, farklı kaynaklardan gelir:
Piyasa riski: Genel piyasa dalgalanmaları nedeniyle yatırımınızın değer kaybetmesi.
Enflasyon riski: Getirinizin enflasyonun altında kalması, yani alım gücü kaybı.
Likidite riski: Varlığınızı istediğiniz anda makul bir fiyata nakde çevirememe ihtimali.
Kur riski: Döviz kurlarındaki değişimin, farklı para biriminden yatırımınızı etkilemesi.
Şirket riski: Yatırım yaptığınız şirketin ya da karşı tarafın yükümlülüğünü yerine getirememesi.
Ne kadar risk almalısınız?
Doğru risk düzeyi herkes için aynı değildir. Üç şeye bağlıdır: Yatırım vadeniz, hedefiniz ve kişisel durumunuz. Genel olarak vade uzadıkça daha fazla risk taşınabilir hale gelir, çünkü kısa vadeli dalgalanmaların etkisi zamanla azalır. Birkaç ay sonra ihtiyacınız olacak bir parayı yüksek riskli bir yatırıma koymak ise mantıklı değildir.
Riski tamamen ortadan kaldıramazsınız, ama yönetebilirsiniz. Bunun en temel yolu çeşitlendirmedir, bu konuyu bir sonraki derste ele alacağız.
Özetle
Risk, getirinin belirsizliğidir. Yüksek getiri potansiyeli her zaman daha yüksek kayıp riskiyle birlikte gelir.
"Risksiz yüksek getiri" diye bir şey yoktur. Böyle bir vaat, dikkatli olmanız gereken bir işarettir.
Doğru risk düzeyi vadenize, hedefinize ve durumunuza bağlıdır. Riski yönetmenin temel yolu çeşitlendirmedir.
Mini test
Üç kısa soru, cevabınıza anında geri bildirim alırsınız.
1. Yatırımda yüksek getiri potansiyeli genellikle neyle birlikte gelir?
2. Aşağıdakilerden hangisi tipik olarak en düşük risk grubundadır?
3. Size "risksiz, garantili, çok yüksek getiri" vaat eden bir yatırım için ne düşünmelisiniz?